Kiyû

Gava ez biçûk bûm min tev malbata xwe tev dê û bavê xwe,tev birayên xwe li sewal û terşên dinêrî,kar û bare male dikirin,bilîna me a herî mezin terşdarî bû. Jiyana me dirûvê xwe tev pez bizinan,mî û berxan,kavir û beranan distand. Lewma di mêjiyê min de jiyana min a zaroktiyê a ku di nav sewalan de ,a guherê ,a çiya û baniyan,av û kaniyan karîgeriyeke mezin heye. Salê min rabirt ji çilî,hê jî min ew rojên zaroktiyê ku em li guherê,li pesarê dileyistin û li ser mêrg û çiyê, giha û gul û gulbendan daqilozî diavêtin jibîr nekirin. Di wan deman de peyveke kurdî ket bîra min û ji wê bîrê cardin derneket. Ew jî „kiyû„ ye .Ez nizanim wê mirov kiyû çawa binivisîne lê ez dikanim wisa wek „kiyû„, wek „kû„,„kihû„ berpêşî we bikim.

Di wan heynan de me ev peyv bi tixûb di hinek hevokan de wisa disiviyand.

„Pez ket kûyê„, „heyam germ bû wê pezê di kiyû yê keve.„ hwd.

Ev peyv peyveke gelek kevnar e,li mixabin di heman demê de `kenare` û şermok e jî . Helbet ji ber çavên min nikanî hê zêde bireve û xwe veşêr e min veşikaft, .Kêfa min jê re te ev peyva kurdî jî wek kurdan serhişk e. Winda nebû .Nizanim çend sedsal ,çend hezarsal ser re rabirtin. Wê lingê xwe daye tehtê dibêje ez ev im ,va me livirim bi rik im bi kînim dive bijîm û dijîm jî

Van rojên dawîn işqa min firiyaye ser bilardoyê. Cardin min zehf ji vê yariyê gewz hilgirt. Gava min got ez ji xwe re çoyekî bilarodyê bikirim ,min nêziya peyva îngilkî `queue` a kurdî ço derk kir. Ev her du peyv wek lêzimê hevdu dixuyabûn.

Peyva îngîlkî `queue` ma ne bi ya kurdî kiyû ve ji heman eslî bin ?

Pêş de dilê min hinekî xişûşî ket navê,gelo xizm û lêzimên hev in an xinamiyê hev in ?
Piştre min hinekî li ser gercûst kir û dozî ku bi rastî jî ev her du peyv ji heman hilîlkê piraştine. Ez gelek şa bûm û îcar min xwest ev peyva `kiyû` binêrim lê çi binêrim ew jî ji heman rehî ji heman ripinê peyidiye.

Di zimanê arî de ev peyva bêxwedî bi wate ye doçê,qemçikê tê siviyandinê. peyva îngîlkî hem bi wateya „ço„ yê bîlardo ye, hem jî bi wateya li dûv hev rêzbûna mirov gerîde û tirimpêlan bi kar tê. Ji vê peyva arî kurdî jî bi heman şêweyê pelîseya xwe girtiye eynî du peyv jê afirandiye yek ji `ço` ye ,ê dî jî `kiyû ye. Di kurdî de jî hem bi ji aliyê ripinê ve hem jî ji aliyê demajoya guherandina morfolojîk ve bilkewşîneke bi nefs bihûrandiye.

Ez li hemberê reseniya kurdî ,li beranberê kevnariya kurdî, ez li hindavê xwrûtiya kurdî, ez li hafa serberziiy a kurdî metel mam û behitîm.Ev bi rastî gewşeniyeke gelekî balkêş e, bişîmane nûwazeyek e jî. Divê zimanas vê diyardeyê vê rûdanê paşguh nekin. Bel e ku kurdî di vezinandina raza piraştina zimanan û nêziktiya wan bi hevdû re kilîdeke girîng e.

Babetek din heye ku ew jî peyva tirkî `kuyruk` e. Ger mirov wisa hinek din bi baldarî li vê peyva tirkî dinêre dibîne ku ji aliyê semantîk û morfoloji ve ev peyv jî dişibe peyva kurdî û a arî. Ez bawer im ku ev wîşe jî di heynên kevnar de ji ripina zimanê arî peyidiye. Wisa dixuye. Weke min berê jî di hinek nivîsarên xwe e angaştibû ku zimanê tirkî jî li ser zimanê arî û zimanê kevnar ê kurdî hatiye damezrandinê. Gelek wîşeyên cur bi cur ên di zimanê tirkî de cih digirin vê kirû û xuyanekê radixin pêş çavên me.

`Kiyû` wateye rojgarîn wisa ye `ketin binê dûvê hevûdu û bi vî awayî ketin rêze`

Nika di kurdî de hinek hejarî hene ger mirov kurdî bi tirkî ve dikemperîne hinek diyarde di kurdî de ne zelal in. Li hember tirkî peyvinên wisa hene ku maneya wan di serê kurdan de tu caran zelal nebûye.Ew tiştên wisa bi rastî jî diyardehinên nû ne ku lewma peyvên bergind yên van xwîngiyên nû nayên dîtin

Yek ji wan jî `kuyruk`a tirkî ku sebaret çowar ango trafîkê tê siviyandinê ku `lê pey hev rêzbûna gerîdeyan` tê xebitandinê. Çi mixab in kurdiya wê ne zelal e. Lewma peyva tirkî `kuyruk` dikeve dêla wê em kurd ji bi hêsanî vê peyva tirkî bi kar tînin hem jî bi şêwazek cirnexweş û bi şikla `qûyrix`. Gelo ev peyv dirikibe kurdî, di zikê kurdî de digunce. Nabe. Ev peyv ama kurdî diteribîne. Em direvin riya hêsan. Ew ne tiştekî baş e,ne tiştekî şûq e. Peyva tirkî `kuyruk` bi rastî jî nabane zimanê kurdî lewma di kurdî de teşeyeke gelek sosret hildigire û dibe `qûyrix`. Wele jibo min cihê şermê ku mirov ve pyava tirkî di kurdî de bixericîne.

Mirov dikare cihê `qûyrix` a ji tirkî ketî kurdî kiyû`ê bi kar bîne peyveke delal û kevnar e

Piştî encamê ez cardin hinekî nimûneyê siviyandina vê peyvê bidm we daku di mêjiyê we de bimîne;`Emê di kiyûyê de ne`, an `zehf kiyû heye` ,`kiyûya wê alî zehf e` hwd. `Em li ser riya Wanê ji sedema rûdanekê de ketin kiyûyê`. Ger me di van nimûneyan de jî dît gelek delal ddixuye.Mirov dikare jê van qedînekan jî ava bike; `kiyûya çowarî`,dêl `trafîq qoyrixî`,kiyûya ezmûnê,sinav qûyrixî, kiyûya nanî,qûyrixa nên bi hêsanî û aramî bixericîne.

Silav rêz jibo gelê stembarê kurd

Zûrîx

23.05.2016

Cellikanî

28 Gedanken zu „Kiyû“

  1. Pingback: Caco-2
  2. Pingback: cryptocurrency
  3. Pingback: bcrypt algorithm
  4. Pingback: useful reference
  5. Pingback: camera wifi
  6. Pingback: home gym mirrors
  7. Pingback: Teen Chat Rooms
  8. Pingback: Wakad escorts
  9. Pingback: HappierCitizens
  10. Pingback: Evelyn
  11. Pingback: Consultor SEO
  12. Pingback: http://glamtan.co
  13. Pingback: SEO firm
  14. Pingback: kiln dried logs
  15. Pingback: website
  16. Pingback: instagram beğeni
  17. Pingback: bitcoin hosting
  18. Pingback: Eira Eiendom

Schreiben Sie einen Kommentar

Ihre E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert.